Dna moczanowa

Dieta w dnie moczanowej

Podagra, bo tak właśnie kiedyś nazywała się dna moczanowa, towarzyszy człowiekowi od tysiącleci. Pierwszy przypadek został zarejestrowany już w Starożytnym Egipcie, w okolicy 2640 roku p.n.e., choć wtedy nie znano jeszcze jej przyczyny. W średniowiecznej Europie podagra była znana jako choroba szlachecka, a wzmianki o takim podejściu pochodzą z IX wieku, opisane w popularnej niegdyś bajce o panu Gaut (po angielsku podagra) i pająku.

Oczywiście dziś wiemy o dnie moczanowej znacznie więcej, nie tylko potrafiąc wskazać skuteczne lekarstwa, ale i powody jej wystepowania.

Czym jest dna moczanowa?

To choroba powstająca w wyniku zbyt wysokiego stężenia kwasu moczowego we krwi. Z powodu słabej rozpuszczalności kwasu moczowego w płynach ustrojowych, odkłada się on w formie kryształków w tkankach miękkich oraz w stawach (najczęściej atakuje duży palec u stopy), wywołując stany zapalne. Powodem jest upośledzenie wydalania kwasu moczowego przez kłębuszki nerkowe, bądź wytwarzanie go przez organizm w zbyt dużych ilościach. Kwas moczowy wytwarzany jest z puryn, czyli związków pochodzących z rozkładu tkanek organizmu, oraz znajdujących się w zjadanej żywności.

Objawy choroby

W literaturze istnieje obraz, który kojarzy chyba każdy Europejczyk. Starszy, najczęściej brzuchaty, pan moczy nogi w ciepłej wodzie, cierpiąc niesamowite katusze. Najczęstszym objawem jest bowiem napad dny moczanowej, skutkujący bólem stawów, któremu towarzyszy obrzęk i zaczerwienienie w jego obrębie – a żeby tego było mało – połączony z gorączką i dreszczami. Napad może trwać nawet dwa tygodnie, po których objawy na jakiś czas ustępują.

Czynniki ryzyka

Dna moczanowa to choroba, którą dawniej łączono z ludźmi bogatymi, a ściślej z rodzajem pożywienia, jakie przyjmowali. Winę zrzucano na tłuste mięsa i duże ilości alkoholu. Dziś wiemy, że odpowiada za nią wiele czynników. Jednym z nich są predyspozycje genetyczne (mutacja genów niektórych enzymów biorących udział w procesie wydalania kwasu moczowego). Innym – hiperurykemia, stosowane leki, nadwaga i otyłość. Ale dieta też ma swój udział. Spożywanie produktów zawierających duże ilości puryn, takich jak mięso, ryby, sery, owoce morza, oraz fruktozy – soki owocowe, produkty słodzone syropem glukozowo-fruktozowym; przy jednoczesnym unikaniu produktów zawierających błonnik, witaminę C, oraz foliany – zwiększa ryzyko zapadnięcia na dnę moczanową.

Dna moczanowa a dieta

Jeżeli rozpoznanie brzmi – dna moczanowa, powinno się niezwłocznie zastosować dietę o niskiej zawartości puryn. To przyczyni się bezpośrednio do zmniejszenia produkcji kwasu moczowego w organizmie, a tym samym złagodzi ataki choroby. Dodatkowo należy ograniczyć spożywanie fruktozy, oraz tłuszczów nasyconych i całkowicie wykluczyć spożywanie alkoholu. Dieta niskopurynowa powinna zawierać nie więcej niż 300 mg purym, a w okresie zaostrzenia choroby zaleca się spożywanie nie więcej, niż 120 mg dziennie. Dieta powinna być zbilansowana, uwzględniająca odpowiedni stosunek pomiędzy węglowodanami, białkiem i tłuszczem. Zbyt duża podaż węglowodanów wraz z dietą wzmaga wydalanie moczanów z moczem, a dieta obfitująca w tłuszcz przyczynia się do wchłaniania zwrotnego puryn w kanalikach nerkowych. W przypadku osób otyłych należy zastosować redukcję ilości spożywanych kalorii. U osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej powinno się ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych (masło, sery podpuszczkowe, topione, mięso) na rzecz spożywania większej ilości wysokiej jakości tłuszczów roślinnych (olej rzepakowy i lniany, czy oliwa z oliwek)

Produkty wskazane i przeciwskazane w dnie moczanowej

Ze względu na zawartość związków purynowych, produkty spożywcze można podzielić na trzy grupy.


  • ZABRONIONE – produkty o wysokiej zawartości puryn (100-1000 mg/100g produktu)

Produkt

Zawartość puryn/100g produktu

szprot wędzony

800

podroby (wątróbka, nerki, płuca)

550

sardynka

350

pstrąg

300

śledź

200

kurczak

110-170

łosoś

170

soczewica/fasola biała

126

dorsz

110

  • PODLEGAJĄCE OGRANICZENIU – produkty o średniej zawartości puryn (50-100mg/100g produktu)

Produkt

Zawartość puryn/100g produktu

flądra

90

brokuły

80

flądra

90

papryka

75

banany

56

szpinak

55

dynia

45

fasola szparagowa

40

kapusta włoska

37

melon

34

  • DOZWOLONE – produkty o niskiej zawartości puryn ( 0 – 50mg/100g produktu)

Produkt

Zawartość puryn/100g produktu

makaron

41

orzechy laskowe

34

winogrona

27

kapusta biała

23

truskawki

20

buraki

20

wiśnie

20

marchew

17

ziemniaki

16

chleb żytni

14

serek wiejski

10

ser podpuszczkowy

10

cebula

12

mleko

7,5

Diety alternatywne w dnie moczanowej

Z powodu wysokiej zawartości związków purynowych w mięsie, polecaną dietą w dnie moczanowej jest dieta laktoowowegetariańska. Opiera się ona głównie na spożywaniu produktów roślinnych (warzywa, owoce, kasze, orzechy, ziarna, pestki i zboża), ale zawiera w swoim składzie również jaja, mleko i przetwory mleczne. Wykluczeniu ulegają ryby, mięso i produkty mające w składzie substancje pochodzenia zwierzęcego: m.in. podpuszczkę (składnik serów żółtych), żelatynę (galaretki, serki). Białko zwierzęce w diecie laktoowowegetariańskiej jest zastępowane głównie przez rośliny strączkowe oraz wyroby sojowe (tofu, tempeh, napój sojowy).  W jadłospisie osób z dną moczanową powinno się ograniczyć spożywanie roślin strączkowych do 50 mg/dziennie, zaś wprowadzić produkty o niskiej zawartości puryn, takich jak: ser twarogowy, mleko, ryż, kasze, owoce i warzywa kapustne, warzywa korzeniowe, ziarna słonecznika, pestki dyni, orzechy. Do całkowicie pozbawionych związków purynowych zalicza się: masło, śmietanę, cukier, dżemy, miód, jednak stosowanie tych produktów powinno być limitowane.

Zasady prawidłowej diety

Oprócz samego składu diety, należy zwrócić uwagę na jeszcze kilka ważnych kwestii. Przede wszystkim posiłki powinny być spożywane regularnie (4-5 w ciągu dnia), a ostatni posiłek powinien być spożywany na 2-3 godziny przed snem, ponieważ w nocy zwiększa się ilość zatrzymywanego kwasu moczowego. Bardzo ważne jest również stosowanie odpowiednich technik kulinarnych podczas sporządzania posiłków – gotowanie, duszenie, pieczenie. Mięsa, drobiu, ryb oraz roślin strączkowych  powinno się unikać oraz gotować je w dużej ilości wody, aby jak największa ilość puryn została  wypłukana. Nie wskazane jest używanie wywarów z tych produktów do zup, czy innych potraw. W diecie tych chorych powinno się unikać alkoholu, kawy, ostrych przypraw oraz kakao. Nie należy zapominać o prawidłowym nawadnianiu organizmu. Zaleca się wypijanie trzech litrów płynów, ze względu na potrzebę eliminacji jak największej ilości kwasu moczowego z organizmu. Przy tym należy pamiętać, że zarówno kawa, mocne herbaty, alkohol, słodkie napoje działają odwadniająco i są przeciwwskazane w dnie moczanowej.

Więcej o zasadach dietetycznych znajdziesz w artykule – zasady zdrowej diety.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Komentarz do “Dna moczanowa”